Tiştekî kurdo tune, ji bilî bayî

Siberoja kurdo tê bîra wî
Gava ez serdana wî dikim
Bi gezika tozê, siberoja xwe dûr dixe
Û dibêje: "Dev ji min berde"
Ji ber çiya, çiya ne!
Û vodkayê vedixwe
Ta ku aşopê deyne qeraxekê
Ez im, rêwiyê mecazên xwe
Qulingên şûm, birayên min ên ehmeq in

Û pif nasnameya xwe dike
Ta ku siyê ji ser bifirîne, rake!
Nasnameya min zimanê min e
Ez  û ez
ez zimanê xwe me
Ez im, yê di zimanê xwe de mişext bûme
Û dilê min ku piringa kurdo ye,
li ser çiyayên wî yên şîn e.

Wek hemû bajarên din
Nîkosya jî têbiniya helbesta wî ye

Li ser biskilêtekî,
wî hemû alî hilgirtin
Û got:
Aliyê dawî min biavêje kû, ez li wir dijîm

Wisa valahî bijart û nivist
...

Ji roja ku  cin ketin nav gotinên wî
Ti xewn nedîtiye
...

Ji ber ku xewnbîn
duhî diperêsin yan jî
bertîlan didin dergevanê siberoja zêrîn
Ne siberoja min heye, ne jî duhê min!

Tenê ev kêlîk,
Qada min a spî ye.../
...

Mala wî paqij e, wek çavê dîkî.
Jibîrbûyî ye, wek serokê wî gelî
ku wek perîkan belav bûye
..

Kulavekî hiriya kurîşkî
Ferhengeke kevnar
Pirtûkin bi lezgînî hatine cildkirin
Balîfin bi derziya xulamê qehwexaneyê hatine neqişkirin
Kêrin ji bo serjêkirina firinde û berazan hatine tûjkirin
vîdoeyeke pornoyê
gurzin ji bêrîkirinê ku neyariya rewanbêjiyê dikin
Şaneşîneke bo wergirtinê vekirî ye.

Ha li vê derê, tirk û yûnan, bi dorê hev didin ber çêran!
Ha ew kêfa min e û ya wan leşkeran e
ku li ser henekeke reş şevbihêrka xwe dikin

Ev rêwî hema çawa lê were, nabe rêving

Bakur, başûr e
rojhilat di leylanan de rojava ye.
Û tûrikê bayî tine
Ti karê tozê jî tine!!
Tê bibêjî qey, bêriya hinekên dî nake
Vedişêre û nastirê
Nastirê heta ku siya wî têkeve darcêwiyê
yan jî baraneke hûr porê wî şil bike






Werger: Dilyar Amûdî
Helbest: Mehmûd Derwîş

Que sera sera

Wexta ez keçikek biçûk bûm

Min ji diya xwe pirsî, ez ê bibim çi

Ez ê bibim spehî, ez ê bibim dewlemend?

Ev gotina wê bû, bo min 

Que sera, sera

Çi tişta bibe, dê bibe

Siberoj ne ya me ye ko bibînin

Que sera, sera

Çi bibe, dê bibe

Wexta ez ciwan bûm, ez evîndar bûm

Min ji dildarê xwe pirsî çi li pêşiya me ye

Keskesorên me dê hebin, roj li pey rojê?

Ev gotina dildarê min bû, bo min 

Que sera, sera

Çi tişta bibe, dê bibe

Siberoj ne ya me ye ko bibînin

Que sera, sera

Çi bibe, dê bibe 

Niho zarokên min bi xwe hene

Ji diya xwe dipirsin, ez ê bibim çi

Ez ê bibim xweşlaw, ez ê bibim dewlemend?

Ez ji wan re dibêjim, bi nazikî 

Que sera, sera

Çi tişta bibe, dê bibe

Siberoj ne ya me ye ko bibînin

Que sera, sera

Çi bibe, dê bibe.

Werger: Tewfîq Bayram

Ji strana bi navê 'Que sera sera '

Mandî

Ne xem e, Çiqasî mêrxas bî, Mandî bûye giyanê te Ji aşopan Ji xewnên helbestvanan Ji çîrokên çeleng û lehengan Nebêje " dîrokê dinivîsim"

Heyfa te! Rûnê ramûse meya sor giran bike, coşa şahiya ciwaniyê Bijî, wek hemû newêrin û tiralan Ma çima dil û xwîn tenê para te ye?

Bibe bavê zarokin wek me zarokin wek wan Bibe wek me wek wan Bila mêjû vê carê BI RASTÎ jî te nenivîse Nikaribe te binivîse te peyda neke

Ne helbest, ne jî wêje Bila behsa te neke eger bike jî Bila behsa evîneke dilşad di nav nivînin germ de be an jî serxweşiyeke ciwaniyê be

Têkçûn çêtir e Ji Dêrsim, Helebceyan Xwe radestî nexwebûnê bike Dê azadiyeke derewîn sloganan kinûşk jiyana te bixemilînin

bi xembariyeke aşopî bi evînên meygêr û ji bîr neke Ku tu çi bikî jî Em dê te ji bîr bikin û xwe jî wenda bikin .. Dev jê berde giyanê min

dijwar e

Çiqasî dijwar e! hebûneke bêwate Dijwar e, hebûna pênasxwaz Bi pênasînê Pênasîna hest û giyanî .. dev jê berde bira Mirin dawî ye

Tu

Ji te direvim
Di çavên te de werdibim
...
Tu hûrik î
Di kefa destên te de
difetisim
..
Tu dûr î
Lew bêhna te
Ji pozê min dernakeve
..
Ji te direvim
Ji ber pêdiviya min bi te heye
Evîn şanoyeke xwekuştinê ye
Eger lêvên te rola maçîkirin bilîzin
..
Ji şevê direvim
Ta xwe bi laşê te nenixumînim
Li te digerim
Di çiyayên hemû jinên dî
Di newalên hemû rûyên sar de
Di dilê evîndar de
Tenê
ji bo te peyda nekim
û perdeya şanoya evînê
daxînim

Şiroveya du beytên Melayê Cizîrî

Heyata dil meya baqî

Binoşîn da bi muştaqî

Ela ya eyyuhe s-saqî

Edir ke’sen we-nawilha

Wateya peyvan:
Heyat: Jiyan ku peyveke esil-erebî ye belam di kurmanciya nû de jî likar e.

Dil: organê laşî yê ku xwînê li laşî digerîne: ku peyveke hindûewrupî ye anku kurdî ye.

mey: şerab ku ew jî hindûewrupî ye.

Baqî: mayî ku peyveke esil erebî ye tenê di helbestên klasîk de tê dîtin an jî wek nav lê di zimanê nûjen de peyda nabe.

Binoşîn: dema niha ji lêkera "noşîn" ku di wateya vexwarinê de ye, ku reha dema niha "noş" e.

Da: ta, heta, ku di wateya "daku" de ye. eslê ???

Muştaqî: bi bêrîkirin.. peyveke erebî ye di zimanê rojane û nûjen de ne likar e.

herdû beytên dî bi temamî erebî ne.

Nîşe:

1.Heyata dil: ku ravek/îzafe ye û pêdivî bi tewandina peyva "dil"î heye ku divê "heyata dilî" lê Mela ew nekiriye. Lê gelo tenê ji bo wezna helbestî bû an wê çaxê jî tewandina navdêrên nêrzaynd ne ferz bûn??

2. Binoşîn: dîsa wek diyar dibe ku kesê yekem yê pirjimar anku "em" bi qertafa "în"ê tê çêkirin anku nabêjin "binoşin" lê dibêje "binoşîn".

Min

Di helbestan de Min xwe kuşt ta ku kesê xwestî vejînim Min di gotinan de xwe fetisand ta ku ramanên wek yên te biafirînim

Kîmyaya min

Hormon in

tiştê ku dihêle

Muzîk

Evîn

Bêrîkirin

bi hev re dîlanê bikin

..

Ne tu yî

ne jî ez

..

Mêranî,

wêrekî

ne ji dilê te tê

Ji mercên derdora te

Ji erdnîgara dayika te

dertên

...

Qelsî û xurtî

tenê ji hejmara

kevirên te rahiştinê

diafirin

..

Bizane

ey dilê biçûk

guleyek dikare

te nehêle

..

Bizane

kindirek 

dikare bêhna te

bifetisîne

...

Jiyan ne ewqasî tevlihev e

tenê 

kîmya ye

lê ez û tu

jê fêm nakin

formulin giran in

..

Her jiyanek

romanek e,

eger nivîskar jêhatî be

...

Her xewnek

pêkan e

ku tu derfetan bidî

...

Firrîn bi xwe pêkan e

..

Tu yê jî

bi qasî min

qels bûya

eger tu ez bûma

..

Xwe di ser

min re nebîne

..

Bizane tenê

kîmya ye

wize ye

ya ku ez û tu

afirandine.

Kurtenivîseke li ser beşekî ji civaknasiyê

Ev kurtenivîseke li ser beşekî ji civaknasiyê ye, hêvîdar im hûn bixwînin nirx, nerîn û fikirên xwe bibêjim û em behsa wê di civata xwe de bikin..

Charles Horton Cooley civaknaseke ku xwest bêtir çivak û reftarên mirovan fêm bike; bawer dikir ku hîkara koman di civakê de bandoreke mezin li ser teftar, tevger û ramanên mirovan dike.
Teoriya "the looking-Glass sels" çêkiriye ku dibêje Mirov û Civak yekîneyeke in.
Armanca wî ku bizane bê çima mirov bi vî awayî tev digerin.
Bingeha perspektîva interaksyonsit di civaknasiyê" de ji vir derdikeve.
Dibêje ji bo em civatê fêm bikin divê em fêm bşkin bê mirova çi wateyan dide tiştên civatê anku civaka çawanî û şêweya jiyana me çêdike..
Wî koma sereke da nasî; koma sereke koma yekem e ku mirov dibîne û pê re dide û distîne û mezintirîn bandorê li ser fikir û raman û baweriyên wî dike.
Cooley dibêje ku civak her ku endustrîlîze an sanayî dibe mirov bêtir takekes. Mirov dibin xwedî ruhekî pêşbir û pêwendiyê xwe bi malbata klasîk re re winda dikin.
Koma sereke: li gorî Cooleyî her ku civat li pêş dikeve her ku mirov bêtir takekes dibe.
Tiştê balkêş di fikirên wî de dibêje: ku komên biçûk û jidil bûn ( ew ên klasîk wek malbat) ên ku şekil didan refatrên mirovan.
Cooeley dibêje: ku komên sereke ew komê ku rûbirû hev dî ditînin dihatin ba hev û hestên xwe bi hev re parve dikirin alîkariya hev ji aliyê manewî de dikirin
" heger em li kurdan binerin gelo rewş çawa ye?"
Looking Glass-self: wek ku tê zanîn Cooley yek ji afirînerê perpektîva interaksyonsitî ye. Di vê têgeha "lookin glass self" de dibêje mirov li xwe dinere bi çavê ku ka çawa civak lê dinere..
Li gorî teoriya Self Looking Glass" sê hoker an fraz hene
1. em xeyal dikim bê em xwe çawa raber û nişanî kesên dî dikin
2. em xeyal dikin bê yên dî çawa me dinirxînin
3. em hin hestan derbarê xwe de çêdikin ku ew hest li ser dîtina me ji têgihişta kesên dî me ji re ava bûye.
" Di civata Kurd de ev çiqasî belav e?, di nerîna we de ev teorî çiqasî rast e?
Xala krîtîk di vê teoriyê de ew e: mirov dikare nerîn û hestên kesên dî şaş fêm bike.
Mînak: dêûbav ji zarokê xwe re bibêjin "tu ker î" . Dê ew zarok xwe nezan û ker bihise û bawer bike.
" Ev di nav me kurdan de pir belav e, em nizanin bi zarokên xwe re bidin û bistînin an wan difirînin an wan dixin binê erdê ku gava mezin dibin jiyan ji wan re pir zehmet tê"
Anku mirov bi xwe "awêneya civakî" bi kar dihîne, ji bo xwenirxandinê..
Eger derbarê mirovî de nerîneke neyinî bê, dê xwe bed his bike, eger "erênî" bê dê xwe çak hîs bike.
Cooley: civakê wek organizmeyekê dinirxîne û dibêje hemÛ beşên wê di bin bandor, hîkarî û têkiliyên bi hev re şekilê xwe distînin.
Dibêje: Civak û takekes du tiştên nikarin ji hev cuda bibin.
Yanî hesta EZ niye eger bi "TU, EW û Ê DÎ" ve neyê girêdan.

Şirovekirina Melayê Cizîrî 1

newaya mutrib û çengê

fîxan avête xerçengê

Were saqî heta kengê

neşûyîn(neşoyîn) dil ji vê jengê

Watenasî:
Newa: melodî, dengê muzîkî

Peyveke îranî ye.

Mutrib: stranbêj, 

Peyveke esil erebî ye

Çeng: amûreke muzîkê ye ku bi navê arpê jî tê nasîn.

Fîxan: hewar, gazî, qîrrîn, feryad
Îranî ye

Avêt: lêkereke dema borî ye "e" ji bo girêdan e ku ji bo hin lêkerên berpêbûyînê tê bikarhanîn: Ez hate malê

Xerçeng: Kevjal, yan jî burca kevjalî ya li ezmanan e.

Were: raweya fermanî ji lêkera "hatin"ê ye

Saqî: meygêrr, badegêrr, karkerê/a meyxaneyê

heta:  ta, heya, heyanî

Kengê: çi demê, çi çaxî, çi wextî, çi gavê
Lê bi pirranî niha wek "kengî" li kar e

Neşûyîn: dema bê ji lêkera "şûştin"ê ye ku bê amrza dema bê "ê, dê, wê" hatiye  çêkirin

li gorî em niha dizanin di kurmnacî de rader "şûştin" e û reha dema niha "şo" ye. di soranî de "şordin" an "şûştin" e. Lê di hin devokên kurmancî de wek "şiştin, şwiştin, şuştin" jî tê gotin.

Dil: zazakî "zerre" soranî "dill"..

Jeng: jengar, zingar zengar
..